چکیده
اسلامهراسی معضلی است که در زمینههای مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در جریان است و رسانهها به عنوان ابزاری در جهت گسترش امواج اسلامهراسی توسط قدرتهای غربی بهکار گرفته میشوند. باید توجه داشت این استفادة ابزاری از رسانهها توسط صاحبان قدرت، مبتنی بر نظریة توهم توطئه نیست، بهطوری که خود نظریههای غربی هم به این مطلب اذعان دارند. براساس تحقیقات بهعملآمده، رسانههای بریتانیا با هوشمندی خاصی در پی تقویت گرایشهای اسلامهراسانه در جامعة خود هستند و در این راه، از ابزارهای مختلفی استفاده میکنند که با گذشت زمان حجم فعالیت آنها ضداسلام و مسلمانان افزایش یافته و حضور اندک و ضعیف مسلمانان در بخش رسانهای بریتانیا در گسترش سریع و قدرتمند امواج اسلامستیزانه کمک کرده است. مقالة حاضر بر آن است ضمن توضیح مقولة «اسلامهراسی» این موضوع را در رسانههای بریتانیا بهطور خاص بررسی قرار دهد.
کلید واژه: اسلامهراسی، مسلمانان، رسانههای غربی، بریتانیا.
مقدمه
با گسترش و پیچیده شدن مناسبات اجتماعی و سیاسی در جهان معاصر و شکلگیری گونههای مختلف اعمال قدرت، ابزارهای آن نیز متنوع و پیچیده شده است. بر همین اساس، امروزه رسانه یکی از ابزارهای بسیار مؤثر به شمار میآید که به شکل آشکاری توانسته رفتار انسان و گروههای انسانی را کنترل و جهتدهی کند و از این طریق، سیاستمداران توانستهاند بهنحو مؤثرتری ارادة خود را بر رفتار دیگران تحمیل کنند. بهرهگیری از رسانه برای اعمال قدرت و کنترل رفتارها و مناسبات اجتماعی امروزه بهحدی گسترش یافته است که باید رسانه را مؤلفهای از قدرت سیاسی جوامع مدرن تلقی کرد. مؤلفهای که میتواند با تصویرسازیهای متنوع خود، جریان قدرت را در جوامع تغییر دهد.
آلوین تافلر، نظریهپرداز سرشناس آمریکایی، دربارة نقش رسانهها در فرایند عملیات روانی در آینده معتقد است که وسایل ارتباطی عرصة نبرد آینده را میسازند که از گلولههای سلاحهای جنگی بسیار مرگبارترند (شُکرخواه، 1382: 85). رسانهها نه تنها در گسترش و انتقال اخبار و اطلاعات در جامعه نقش دارند، بلکه در شکلدهی و اثرگذاری بر افکارعمومی و ارائة واقعیتها به اشکال خاص، نقش بسزایی ایفا میکنند (Gurevitch et al, 1995: 78).
با وجود تفاوت میان رسانههای مختلف (رسانههای سنتی و نوین) همگی در یک مطلب مشترک هستند و آن هم اثرگذاری روی افکار عمومی است و این اثرگذاری بهحدی است که عموماً رسانهها به عنوان یکی از منابع موثق برای کسب اطلاعات به شمار میآیند. در این میان رسانهها به سبب جایگاه محوری خود در نزد افکارعمومی، این توانایی را دارند که مباحث مورد نظر خود را طرح و تعریف کنند.
از جمله مسائلی که در چند دهة اخیر و بهویژة پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران مورد توجه رسانههای جهانی و بهصورت خاص، رسانههای غربی قرار گرفته و بحث اسلامهراسی و القای ترس و وحشت از اسلام در جهان امروز است. موضوعی که پس از یازده سپتامبر به یک گفتمان غالب رسانهای تبدیل شده است. مقالة حاضر میکوشد ضمن توضیح مفهوم اسلامهراسی به عنوان یک پدیدة در حال گسترش، این موضوع را در رسانههای بریتانیا کندوکاو کند.
برای دریافت اصل مقاله روی لینک زیر کلیک کنید